Binnenstadskrant: home - Juni 2004 - Bouwplannen
Het woord is aan de lezer - ingezonden stukken
Geen steigers maar steen
|
| Glimmende buizen worden dwars door de kastanjes gefriemeld (© Sjaak Ramakers) |
|---|
Kun je met steigerbuizen, puur suggestief, de robuuste sierlijkheid van de hooggotische Domkerk nabootsen, oproepen, suggereren?
Wie, zoals ik, de cd-rom 750 Jaar Gotische Domkerk vol verwachting kocht en nieuwsgierig bekeek, raakte wel even betoverd door de vertoonde kunstjes. Maar de twijfel bleef.
Nu de glimmende buizen dwars door de kastanjes op het Domplein worden gefriemeld, zinkt me de moed in de schoenen. Wat een ellende! Het wordt gewoon een enorm woud van buizen, zonder herkenbare structuur – laat staan de structuur van het in 1674 weggewaaide schip van de Domkerk.
Nee, zo moet het dus niet. Complete herbouw, waar zo ongeveer elke kwart eeuw fanatieke ‘kenners’ voor pleiten, is natuurlijk ook een doodgeboren fantasiekindje: wat moet je met zo’n gebouw.
Kijk dan eens in Engeland, waar ze de ruïnes van de kerkenstorm van Henry VIII tot juweeltjes hebben verheven. Romantisch, historisch, indrukwekkend, en bruikbaar voor theater, muziek – of gewoon heerlijk om er te zitten.
Doodzonde dus dat de vroede vaderen in de 19de eeuw de puinhopen op het Domplein hebben opgeruimd in plaats van ze te fatsoeneren. Maar dat kan alsnog, in omgekeerde richting: van opgeruimd terug naar ruïne.
Geen (gelukkig) tijdelijke steigers, maar permanente steen: trek de pilaren van mooi beton, in originele profilering, op tot aan verbrokkelde vertakking naar het verdwenen dakgewelf. De tekeningen van H. Saftleven (1675) laten secuur zien hoe dat er, natuurlijk vereenvoudigd, moet uitzien. De fundamenten liggen nog onder straat en plein.
De bestaande rijbaan moet wel vrijblijven, maar kan best flink smaller. De bus zou tussen de kolommen door kunnen rijden: bushalte in het ‘schip’.
Maak er meteen iets bruikbaars van, waar je soms entree voor kunt vangen: lichtinstallaties op de pilaren, voorzieningen voor klank en lichtspel. Natuurlijk ook voorzieningen voor eenvoudige tijdelijke overkapping van de ‘ruimte’ inbouwen.
Als het met smaak en maat gebeurt, wordt dit geen ‘decor’, geen kitsch, maar heel organisch. Natuurlijk zie je dat het nieuw is, maar de restauratie van de oude ruimte kan sterker werken dan de nieuwe constructie.
De grond moet daar bij passen, bijvoorbeeld door de bestrating te vervangen door graniet’zerken’ en doorkijkplaten naar de archeologische ondergrond.
Tja, het Vrijheidsbeeld en de bomen. Als die technisch niet in de weg staan, houden zo. Het beeld kan ook naar de voet van de Domtoren.
Als dan het eeuwige windprobleem op het Domplein opgelost kan worden (schermen?), dan wordt het tijd al dat moois beter te gaan gebruiken.
Het moet mogelijk zijn eigenaars, beheerders en gebruikers van Domplein, Domkerk, Domtoren, Maartenshof, Pandhof en Kapittelzaal (aula UU) cultureel aan elkaar te knopen. Zodat Utrechters en buitenlui het hele jaar door naar voorstellingen ergens in ‘het Domkapittel’ trekken.
Jos Goos
Verdwenen erfgoed
Utrecht doet veel moeite om verdwenen erfgoed tijdelijk zichtbaar te maken. Want met behulp van 260.000 kg steigerbuis wordt de door een wervelwind in 1674 verbroken verbinding hersteld die er eeuwenlang was tussen de Domtoren en de Domkerk. Bezoekers kunnen zich dan een beter beeld vormen van de grootsheid van de oorspronkelijke situatie.
Minder bekend is dat ook aan het Servaasbolwerk verdwenen erfgoed tijdelijk zichtbaar wordt gemaakt. Het erfgoed waarop we doelen is het Zocherplantsoen in de oorspronkelijke omvang waarvan de ruimtelijke werking nog werd vergroot doordat de grote tuin van het Huis Zoudenbalch er op aan sloot. Deze situatie bestond van ongeveer 1860 tot 1943.
Dat hier toen een mooi stuk plantsoen verdween was niet het gevolg van een wervelwind, maar van de Tweede Wereldoorlog. In 1943 bouwden de Duitsers, deels in het plantsoen en deels in die tuin, een enorme bunker.
Projectontwikkelaar Oostmeijer wil de bunker nu vervangen door een dubbel zo hoog gebouw met 16 luxueuze appartementen op een parkeerkelder. De gemeente was zo enthousiast dat zij vergat om na te gaan of er, terwille van andere belangen, geen beter plan mogelijk was. (Een vergeetachtigheid waar de gemeente tegenover projectontwikkelaars wel vaker last van blijkt te hebben.) Zo’n ander belang is het behoud en herstel van het Zocherplantsoen dat in het geldende bestemmingsplan als eerste uitgangspunt wordt genoemd. Dat had als beter plan op kunnen leveren: een minder massaal nieuw gebouw of zelfs het idee om de bunker niet door te verkopen maar zelf te slopen en het Zocherplantsoen te herstellen, zoals aangegeven in het gemeentelijke vouwblad voor bezoekers van het museumkwartier, waar het gebied met de bunker ‘groen’ is.
Geen geld omdat dat 1,2 miljoen euro zou kosten? Dat is een kwestie van prioriteiten: alleen de aanvulling van de plankosten voor de ondergrondse parkeergarage op het Lucasbolwerk bedroeg al meer!
De sloop van de bunker is nu aan de gang. Ga zodra de sloop gereed is vooral even kijken welke historische kans hier gemist dreigt te worden om na zestig jaar Duitse bezetting het Zocherplantsoen in oude glorie te herstellen!