Binnenstadskrant: home - Maart 2006 - Stationsgebied
Een collegeperiode wachten op een nieuw plan
Het collegeprogramma 2001-2006 bevat niet minder dan tien beloften. Eén daarvan gaat over het organiseren van een referendum over het stationsgebied. Ook staat er: "In de komende zes jaar komen nieuwe kantoren in het stationsgebied, maar niet zoveel als in de eerdere plannen". Nu, ruim vijf jaarlater, is het goed eens terug te kijken. Het college geeft immers zelf aan dat de Utrechtse bevolking haar aan de gedane beloftes mag houden.
|
| Het stationsgebied op een luchtfoto uit 2004. Inmiddels is een stukje van de Kop van Lombok (links boven) gesloopt. Er komt daar onder meer een moskee. (© Afbeelding Masterplan, Projectorganisatie Stationsgebied Gemeente Utrecht) |
|---|
Voordat het huidige college aantrad, stond Utrecht aan de vooravond van een enorme operatie in het stationsgebied. De gemeente had overeenstemming bereikt met de Jaarbeurs, de NS en het winkelcentrum Hoog Catharijne. En voor wie het vergeten is: de plannen voorzagen in een totale metamorfose van het stationsgebied met veel nieuwe gebouwen en kantoren. Maar dit plan is nooit uitgevoerd, vooral omdat Den Haag minder wenste mee te betalen dan de gemeente had gehoopt. Over de dekking van het ontstane tekort - van toen nog 150 miljoen gulden - konden de betrokken partijen geen overeenstemming bereiken.
Padstelling
Zo eindigde ruim tien jaar van overleg in een politieke patstelling. De overeenkomst viel uit elkaar en de gemeente moest opnieuw met de partijen gaan onderhandelen. Tegelijkertijd begon ook de politiek zich tegen het plan te keren. In het bijzonder uitte Leefbaar Utrecht zich zeer kritisch over het grootschalige karakter van het toenmalige Utrecht Centrum Project (UCP). Ook verzette de SP zich hevig tegen de plannen. Beide partijen wisten zich bovendien gesteund door een breed draagvlak onder de Utrechtse bevolking. Het verbaasde dan ook niet dat Leefbaar Utrecht, na een enorme verkiezingswinst in 2000, de wethouder voor het stationsgebied mocht leveren. Vanaf dat moment zou alles heel anders gaan.
Referendum
In de afgelopen vijf jaren heeft het college hard gewerkt aan de opzet van een nieuw plan. Kern ervan was dat de Utrechtse bevolking geraadpleegd zou worden om een keuze te maken over het uiteindelijke karakter van het stationsgebied. Hiertoe werden twee varianten aan de Utrechtse kiezer voorgelegd. Een meer behoudende variant (de ruime stad) en een stedelijke variant (de compacte stad). In het voorjaar van 2002 werd het referendum uitgeschreven, met als uitkomst een ondubbelzinnig nee tegen te veel beton en te hoge gebouwen. Een grote meerderheid van de Utrechtse bevolking koos namelijk voor de ruime stad, met meer aandacht voor groen en kleinschaligheid.
|
| Zo zagen het station en het Stationsplein er uit voor de komst van Hoog Catharijne. (© Het Utrechts Archief) |
|---|
Kiezersbedrog
Sindsdien is de gemeente begonnen met de uitwerking van deze variant. Hiervoor is met elke partij afzonderlijk een overeenkomst gesloten. En nu, aan de vooravond van de verkiezingen, is het dan eindelijk zover. De raad heeft ingestemd met de plannen en weldra (als het meezit nog aan het einde van 2006) kan met het bouwen worden begonnen. Toch is er ook kritiek. De huidige invulling van het stationsgebied straalt namelijk allerminst de sfeer uit van een ruim stadsdeel. De gebouwen ogen hoog en de open ruimten lijken vooral grijs en veel minder groen. De SP en Groen Links spreken zelfs van kiezersbedrog. Volgens deze partijen lijken de nieuwe plannen als twee druppels water op de aloude plannen, waar uitgerekend Leefbaar Utrecht zo op tegen was.
Veel bouwvolume
Zeker is dat de stem des volks niet heeft geleid tot een ommekeer in de bouwplannen van het stationsgebied. Maar evenmin heeft Leefbaar Utrecht een meer gematigde variant kunnen bewerkstelligen. De ambities van private partijen om veel bouwvolume te realiseren, worden door de huidige plannen niet verstoord. Niet onbelangrijk is dat het overgrote deel van het stationsgebied buiten de invloedssfeer van de gemeente plannen blijft. Dit geldt bijvoorbeeld voor de Jaarbeurshallen, de meeste winkelpassages, maar ook voor de laad- en losruimten onder de gebouwen. Op deze plekken zal toch vooral de markt zijn werk doen en kan de stad slechts hopen dat de investeerders zich meer dan in het verleden door schoonheid laten leiden.
Collegeperiode
Ook is het zo dat het nieuwe stationsgebied er vooral veel gebouwen bij krijgt. Het begrip 'ruime stad' is in dit verband altijd misleidend geweest. De Utrechtse bevolking kon vooral kiezen tussen een compacte en een zeer compacte variant. Dit wil niet zeggen dat de gemeente onzichtbaar is gebleven in het verwezenlijken van de uiteindelijke plannen. Positief in het nieuwe voorstel is het grotere accent op woningen, de aanleg van een nieuwe stationsstraat en de ontwikkeling van een centrumboulevard tussen de oude stad en het Jaarbeursgebied. Deze winst heeft precies een collegeperiode gekost.