De laatste jaren heeft onze penningmeester het moeilijk de begroting sluitend te maken. Sommige uitgaven stijgen; de inkomsten [uit subsidies en bijdragen van particulieren] nemen niet toe. Dankzij een heel sober beleid [zelden iets declareren, enzovoort] redden we het tot nu toe net. Maar 2012 wordt problematisch.

Uit enquêtes blijkt elke keer opnieuw dat veel bewoners ons blad waarderen. Sommigen laten dat blijken, niet alleen met woorden, maar ook met geld. Er is zelfs iemand die ons elk jaar honderd euro geeft. Wij zijn die mensen zeer dankbaar.

Geïnteresseerden die buiten de Binnenstad wonen of hun brievenbus delen met andere bewoners, waardoor een 'losse' Binnenstadskrant zelden bij hen terechtkomt, krijgen ons blad met de post. Tot nu toe hoeven ze daar niets voor te betalen. Graag willen we dat zou houden, omdat we ons helemaal richten op het maken van de krant en zo weinig mogelijk administratieve rompslomp willen. Om die reden - en om te laten zien dat in deze vercommercialiseerde tijd niet alles handel hoeft te zijn - plaatsen we geen advertenties. Vrijwel onderaan rechts op deze pagina wijzen we altijd in een zwart blokje [met witte letters] op de mogelijkheid ons financieel te steunen. Dit keer doen we dat nadrukkelijker. De meeste van u hebben niet om die krant gevraagd, dat is waar. Maar niettemin: maakt u alstublieft wat over op onze girorekening. Alle beetjes helpen.

Van de laatste vooroorlogse bebouwing in het Stationsgebied, een rij panden aan de Van Sijpesteijnkade, gaat in de jongste plannen van NS Poort voor een groot deel tegen de grond. Alleen het rijksmonument op nummer 25, een neo-classistisch pand uit 1923, en twee andere panden blijven staan. De tien andere zullen verdwijnen. Dat betekent een grote koerswijziging. In juni 2010 zei wethouder Victor Everhardt nog dat de ontwikkelaar 'werkt vanuit het gegeven dat het merendeel van de plannen overeind blijft'. Duidelijk was toen wel dat de panden op beide einden van de kade in elk geval zouden verdwijnen, respectievelijk in verband met de spoorverbreding en de aanleg van een trambaan. De wijk Lombok, de meerderheid van de gemeenteraad en de Vereniging Oud-Utrecht zijn zeer teleurgesteld over de verandering van de plannen. Formeel heeft het college geen grond de sloopvergunning te weigeren. De gemeente is afhankelijk van de goede wil van NS Poort.

Elaine Vis

De bestrating in de Domstraat is wel heel miserabel
© Sjaak Ramakers

De bestrating van de Binnenstad komt er niet slecht af, concludeert onze redacteur Elaine Vis na een wandeling met het pas verschenen boek Stratenmaken [van Jeroen Bosch en Harm Veenenbos] in de hand.

In het boek staan 82 voorbeeld-straten, waaronder twee uit de Utrechtse Binnenstad: de Nieuwegracht en de Drift. Elaine Vis vertelt al wandelend wat Bosch en Veenenbos in het kort beschrijven over deze twee straten. Vervolgens geeft ze, uitgaande van enkele vuistregels uit het boek, en van haar gevoel voor schoonheid [ze is kunstenares] en bovendien als fietser, haar mening over andere plaatsen in de Binnenstad.

Halve werk

De Nieuwegracht met zijn paardenkastanjes en esdoorns voldoet ruimschoots aan de regel waarbij het planten van een boom het halve werk is. Het geeft de 14de eeuwse gracht zijn bijzondere sfeer. Het patroon in de bestrating van roodbruine en blauwkleurige bakstenen duidt de verschillende verkeersfuncties aan. De bakstenen zijn vaak in segment- of getrapt verband gelegd. Meestal is er geen stoep. Alles is zo geplaatst dat je weet waar je moet fietsen, rijden met de auto en waar je het beste kunt lopen. Op de Drift staan de huizen aan een verdiepte gracht. Ook hier zijn het fietspad en de rijstrook slechts door het gelegde steenpatroon met een minieme kleurafwijking van elkaar te onderscheiden. Het is een rustige gelijkvloerse bestrating waardoor de aandacht naar de prachtige 18de eeuwse huizen gaat. Zo blijft de sfeer behouden en kan het bijna onmogelijke: de straat kan zowel auto's, voetgangers als heel veel fietsers aan.

Het grote wonder

De Binnenstad is niet berekend op al het verkeer. Maar er zijn goede oplossingen gevonden, waarbij de historische sfeer behouden wordt en het met passen en meten net kan. Daarom moet je als fietser of wandelaar ook regelmatig gebruik maken van de autostrook. Er zijn echter ook plaatsen waar de grote hoeveelheid verkeersbewegingen op gespannen voet blijft staan met het stratenplan. Op de Voorstraat rijd je als fietser in de bocht ter hoogte van het Jansveld bijna tegen geparkeerde voertuigen als een auto of vrachtwagen je inhaalt. En dan is er het grote wonder dat dagelijks geschiedt bij de Stadsschouwburg, waar honderden fietsers op het eind van de dag vanaf de Nachtegaalstraat als het ware de Binnenstad inspuiten. Na de oversteek worden ze gelanceerd op een smal fietspad tussen busbaan en trottoir. Een wonder dat het zo vaak goed gaat, maar vrij van adrenaline is het geenszins om zo te fietsen in de stad.

Zorgvuldige details

De busbaan met zijn rode plaveisel, hardstenen stoepraden en smalle langgerekte roosters voor de afwatering duidt meteen bij binnenkomst in het centrum op een doorgaansweg. Brede lage drempels scheiden de baan van de aangrenzende fietspaden en wegen. De lange zichtlijnen worden door deze vormgeving benadrukt.

De andere straten in de omgeving bestaan bijna allemaal uit historisch handwerk met zorgvuldige details, waarbij de richting waarin de stenen zijn gelegd aangeeft hoe je je als verkeersdeelnemer dient te gedragen. Het is daardoor onnodig extra borden en witte markeringen aan te brengen.

Het plaveisel is vaak afgebiesd met granietkeien en voor opritten en bij verkeersdrempels liggen dubbele rijen klinkers. Op sommige straathoeken zijn witte geribbelde tegels ingelegd voor de blinden.

Er is rust gecreëerd door een herhalende indeling van de bestrating en de bewegwijzering. Het hedendaagse van de busbaan gaat hand in hand met het historische van de stad. Utrecht heeft het eigen karakter van de Binnenstad herkenbaar in een helder plan gevat. Maar even buiten het centrum gaat het mis. Het kruispunt bij de Biltstraat en de Kruisstraat is één van de minst overzichtelijke in Nederland, met een woud aan verkeersaanduidingen, markeringen en stoplichten.

Putten

Kabels, leidingen en afvoerbuizen hebben ruimte nodig en moeten ook genoeg afstand houden van de groeiende boomwortels. Hoe stop je dat allemaal onder grond ?

Op kruispunten zoals onder andere bij de Hamburgerstraat en de Springweg valt het op dat tussen het prachtig gelegde plaveisel meerdere putdeksel dicht bij elkaar liggen. De weloverdachte inrichting van de straat wordt plotseling teniet gedaan door deze schijnbaar lukrake plaatsing. De deksels kunnen niet verstopt worden in troittoirranden, want er zijn geen hoge stoepranden in de Binnenstad. En dat ze niet langs het troittoir liggen is ook meestal begrijpelijk. De schoonmaak- en onderhoudswagen moet erbij kunnen en aan de kant geparkeerde auto's staan in de weg. Maar om het goed gedetailleerde straatbeeld dan zo te verstoren met zo'n rommelige plaatsing is doodzonde.Die putten liggen sowieso niet zo lekker in de Binnenstad. In de Lange Nieuwstraat word je als fietser prompt in de afwateringsputten geduwd als een auto of bus je passeert. De ligging ten opzichte van het dekweg is te diep. In de bestrating die de laatste jaren is aangebracht ligt vaak een goot tussen het fietspad en de stoeprand, die met een verschil in steenlegging is vormgegeven, maar helaas onnodig veel hoogteverschil heeft met het rijdek. Voor een automobilist lijkt het alsof je als fietser ruimte genoeg hebt om uit te wijken, maar niets is minder waar. Je gaat bijna over de kop als je eenmaal met je voorwiel in die spleet langs het troittoir terecht komt. Soms vraag ik mij af: zouden stratenontwerpers wel eens fietsen?

Lappendeken

Concluderend: het is opvallend hoeveel prachtige materialen er in de Binnenstad in de openbare ruimte gebruikt zijn en met hoeveel vakmanschap die hun plek gekregen hebben. Maar helaas is het wegdek bijna overal verzakt. Dat is jammer, want behalve het fysieke ongenoegen dat het oplevert, doen de verzakkingen het visuele effect teniet dat de ontwerpers van de straat voor ogen hadden met de mooi gebruikte materialen.

De Domstraat spant op het moment de kroon met het tijdelijk gerepareerde asfalt-wegdek dat aan een lappendeken doet denken.