Ben Nijssen

Zowel aan de noordkant als aan de zuidkant van het nieuwe stationsplein moet een kantoorgebouw komen, vindt het college van burgemeester en wethouders. Het plein komt op dezelfde hoogte en op dezelfde plaats als het oude taxiplatform en de stationstraverse.

© Sjaak Ramakers

Het besluit over het gebouw aan de noordkant ligt al vast, maar de beslissing over de zuidkant wordt nog geblokkeerd door een motie, waarin gesproken wordt over een fietsflat. Het plan voor zo’n flat is van de baan, omdat er onder het plein ruimte is gevonden voor de stalling van 12.500 fietsen. De Noorderstalling heeft een capaciteit van 1500 fietsen. De twee stallingen samen zouden volgens b. en w. voldoende capaciteit hebben voor de oostkant van het station. Het besluit over een kantoorgebouw aan de zuidkant van het plein [boven het bus- en tramstation] moet nu genomen worden, zegt het college. ‘Een reservering openhouden tot de ontwikkelingen zijn uitgekristaliseerd, betekent feitelijk niet bouwen.’ In 2015 begint de bouw van het nieuwe tram-busstation . Bouwen boven een tram- busstation dat in gebruik is, kan niet meer. De NS heeft interesse voor het ‘zuidgebouw’, voor eigen gebruik in combinatie met verhuur. Het college loopt om allerlei reden warm voor het twee gebouwen-plan. ‘Zij zorgen voor een buffer tussen spoor en straat en dragen bij aan de beleving van het plein en aan de levendigheid. Beide locaties zijn uiterst aantrekkelijk. Centraler in Nederland kan niet. Bovendien zijn het verdienlocaties voor de gemeente.’

B. en w. zetten hiermee de raad het mes op de keel:. ‘De planning luistert vanwege de onverbrekelijke samenhang met de OV-terminal, Hoog Catharijne en de openbare ruimte uitermate nauw. Zodra de planning uitloopt heeft dan gevolgen voor alle andere projecten [met domino-effecten]. Hoe eerder het stationsplein is gerealiseerd, hoe beter het uitpakt voor de leefbaarheid en bereikbaarheid van het gebied.’ Het stationsplein wordt ongeveer zo groot als de Neude.

Marijke Brunt

In Derde Wereldlanden zie je er duizenden, maar in Utrecht zijn ze gelukkig zeldzaam: airco’s op de buitenmuren.
© Gerard Arninkhof

De mens is kieskeurig. Binnen vindt hij het ’s zomers al gauw warm. In winkels en restaurants bieden airco’s hem aangename koelte.

Bij een airco hoort het beeld van een ijzeren, vaak langzamerhand een beetje viezige kast die buiten aan de gevel hangt. Het apparaat zoemt en rammelt, blaast nare warme lucht uit en lekt water. Niet bepaald fraai. Dat vindt de gemeente ook. Daarom is voor een airco-installatie, net als voor andere ‘kleine bouwwerken’ zoals rolluiken en gevelreclame, een vergunning nodig. Voor de vergunning moet een airco aan de volgende eisen voldoen. De kast mag niet aan een voorgevel of een zijgevel aan de openbare weg hangen, maar moet bij voorkeur een plaatsje krijgen op het platte dak. Gestreefd moet worden naar een zo onopvallend mogelijke plaatsing en vormgeving. Als de kast in het zicht staat, moet er soms verplicht een ombouw omheen. Speciaal in de Binnenstad houdt de gemeente streng vast aan de eis van onzichtbaarheid, omdat het hier een beschermd stadsgezicht is.

Decor gangsterfilm

Bij een inspectietochtje kris kras door straten en stegen van de Binnenstad zie je slechts een enkele airco aan een muur hangen, in de Dorstige Hartsteeg en de Willemstraat. Een uitzondering is te vinden in het begin van de Mariastraat, waar een duister slop met een stel vieze airco-kasten zó kan dienen als decor in een oude Amerikaanse gangsterfilm. Maar in het algemeen lijkt de gemeente goed de hand te houden aan onzichtbaarheid van airco’s. Door de onzichtbaarheid op straat zou je licht kunnen denken dat winkels en restaurants dus wel geen airco-installaties zullen hebben. Maar dat klopt niet. Meer dan de helft van de winkels in Nederland heeft airco en dat is ook in Utrecht goed zichtbaar - van bovenaf.

Wirwar van metalen kasten

Neem de lift in een hoog gebouw of klim op de Dom en kijk naar beneden. Werkelijk overal tussen de fraaie gave pannendaken van de oude panden zijn kleine en soms ook heel grote platte daken te zien met daarop een onappetijtelijke wirwar van allerlei uitwassen, grote metalen kasten en dozen, vierkant, rond, in verschillende modellen en formaten, met ventilatoren, dikke pijpen ook. Dit zijn de buitentoestellen van de airco-installaties. Een airco bestaat uit een binnen- en een buitentoestel met een gesloten buizensysteem waar een speciale koelvloeistof in zit.. De werking van een airco berust op het natuurkundige principe dat voor de verdamping van een vloeistof warmte nodig is. Die warmte wordt in een airco met hulp van compressorpomp, verdamper en condensor onttrokken aan de omringende lucht, die daardoor dus koeler wordt [binnentoestel]. Als de damp weer condenseert tot vloeistof, komt er juist warmte vrij die wordt uitgeblazen naar de buitenlucht [buitentoestel]. Koelen met een airco geeft een prettige koelte, maar heeft ook nadelen. Het gebruikt veel stroom en geeft dus milieuvervuiling. De meeste airco’s zijn tegenwoordig bovendien voorzien van een speciale warmtepomp, waardoor ze ook ‘omgedraaid’ werken als verwarming. Dat kost extra veel elektriciteit, maar het stroomverbruik kan wel weer worden beperkt met een ‘inverter’ die traploos schakelt.

Deuren dicht, ramen open

Om elektriciteitsverbruik en dus milieuvervuiling te beperken, zouden winkels met een airco in elk geval moeten afstappen van permanent geopende winkeldeuren. En afstelling van de airco op een niet te groot temperatuurverschil met buiten is ook aan te raden. Een temperatuurverschil van meer dan vier tot zes graden voelt bovendien aan als een nare koudeklap. En bewoners? Die genieten van de zomer, verruilen hun huiskamer voor tuin, balkon of stoep voor de deur, en zetten gewoon hun ramen open als het te warm wordt.